<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Ruminococcus</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Ruminococcus"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Ruminococcus rootpage-Ruminococcus skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><i>Ruminococcus</i></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r183054365">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .Person{font-variant:small-caps}.mw-parser-output table.taxobox{background:white;border:1px solid #72777d;border-collapse:collapse;clear:right;float:right;margin:1em 0 1em 1em}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>th{background:#9bcd9b;border:1px solid #72777d;text-align:center}.mw-parser-output table.taxobox.palaeobox>*>*>th{background:#e7dcc3}.mw-parser-output table.taxobox.parabox>*>*>th{background:#b9b9b9}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.Person,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-name,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-bild,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-zeit{text-align:center}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<table cellpadding="2" class="float-right taxobox infobox" id="Vorlage_Taxobox" style="width:300px;margin-top:0.5em;" summary="Taxobox">
<tbody><tr>
<th><i>Ruminococcus</i>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-bild" style="font-size:smaller;">
<p><i>Ruminococcus bovis</i> in Methylenblau-Färbung
</p>
</td></tr>
<tr>
<th><a href="Systematik_(Biologie)" title="Systematik (Biologie)">Systematik</a>
</th></tr>
<tr>
<td>
<table class="toptextcells" style="width:100%;">
<tbody><tr>
<td><i><a href="Dom%C3%A4ne_(Biologie)" title="Domäne (Biologie)">Domäne</a>:</i>
</td>
<td><a href="Bakterien" title="Bakterien">Bakterien</a> (Bacteria)
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Abteilung_(Biologie)" title="Abteilung (Biologie)">Abteilung</a>:</i>
</td>
<td><a href="Firmicutes" class="mw-redirect" title="Firmicutes">Firmicutes</a>
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Klasse_(Biologie)" title="Klasse (Biologie)">Klasse</a>:</i>
</td>
<td><a href="Clostridia" title="Clostridia">Clostridia</a>
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Ordnung_(Biologie)" title="Ordnung (Biologie)">Ordnung</a>:</i>
</td>
<td><a href="Clostridiales" class="mw-redirect" title="Clostridiales">Clostridiales</a>
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Familie_(Biologie)" title="Familie (Biologie)">Familie</a>:</i>
</td>
<td><a href="Oscillospiraceae" title="Oscillospiraceae">Oscillospiraceae</a>
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Gattung_(Biologie)" title="Gattung (Biologie)">Gattung</a>:</i>
</td>
<td><i>Ruminococcus</i>
</td></tr>
</tbody></table>
</td></tr>
<tr>
<th><a href="Nomenklatur_(Biologie)" title="Nomenklatur (Biologie)">Wissenschaftlicher Name</a>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-name"><i>Ruminococcus</i>
</td></tr>
<tr>
<td class="Person">Sijpesteijn, 1948
</td></tr>
</tbody></table>
<p><i><b>Ruminococcus</b></i> ist eine <a href="Gattung_(Biologie)" title="Gattung (Biologie)">Gattung</a> der <a href="Bakterien" title="Bakterien">Bakterien</a>, die vor allem im <a href="Pansen" title="Pansen">Pansen</a> (<i>Rumen</i>) und im <a href="Dickdarm" title="Dickdarm">Dickdarm</a> von <a href="Pflanzenfresser" title="Pflanzenfresser">Pflanzenfressern</a> vorkommen. Sie zählen auch zur natürlichen <a href="Darmflora" title="Darmflora">Darmflora</a> des Menschen.<sup id="cite_ref-Suerbaum_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-Suerbaum-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Merkmale">Merkmale</h2></div>
<p>Bei <i>Ruminococcus</i> handelt es sich um kugelige bis ovale <a href="Kokken" title="Kokken">Kokken</a>, die in Paaren oder als Ketten auftreten und nur unter Sauerstoffabschluss (obligat <a href="Anaerob" class="mw-redirect" title="Anaerob">anaerob</a>) leben können. Sie sind <a href="Grampositiv" class="mw-redirect" title="Grampositiv">grampositiv</a> und haben große physiologische Bedeutung als Pansenbakterien beim Aufschluss von <a href="Zellulose" class="mw-redirect" title="Zellulose">Zellulose</a> im <a href="Verdauungstrakt" title="Verdauungstrakt">Verdauungstrakt</a> von Pflanzenfressern.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Ruminococcus_im_Pansen"><i>Ruminococcus</i> im Pansen</h2></div>
<p>Zwei Arten der Gattung, <i>Ruminococcus flavefaciens</i> und <i>Ruminococcus albus</i>, sowie das (gattungsfremde) gramnegative Bakterium <i>Fibrobacter succinogenes</i> sind die wichtigsten Bakterien für die Auflösung von Zellulose im Pansen.
</p><p>Das wichtige <a href="Enzym" title="Enzym">Enzym</a> um Zellulose zu zersetzen ist <a href="Cellulase" class="mw-redirect" title="Cellulase">Cellulase</a>. Die Cellulase von <i>Fibrobacter</i> ist ein <a href="Periplasma" class="mw-redirect" title="Periplasma">periplasmatisches</a> Enzym, das heißt, es sitzt in dem Periplasma zwischen den beiden äußeren Zellmembranen. <i>Fibrobacter</i> ist somit gezwungen, sich an die <a href="Mikrofibrille" title="Mikrofibrille">Zellulosefibrillen</a> zu heften. Die <i>Ruminococcus</i>-Arten hingegen setzen dieses Enzym in den Pansen frei, die Cellulase dieses Bakteriums ist ein <a href="Exoenzym" title="Exoenzym">Exoenzym</a>. Das Polysaccharid Zellulose wird dann durch das Enzym aufgelöst, das Ergebnis ist <a href="Glucose" title="Glucose">Glucose</a>. Von den Bakterien wird Glucose wieder aufgenommen und durch <a href="Fermentation" title="Fermentation">Fermentation</a> (Gärung) als Energiequelle genutzt, die wieder ausgeschiedenen Gärungsprodukte werden wiederum von dem Tier als Energiequelle aufgenommen. Die von dem Wiederkäuer genutzten Produkte sind hauptsächlich <a href="Carbons%C3%A4uren" title="Carbonsäuren">Carbonsäuren</a>. Die von <i>Ruminococcus</i> freigesetzten Carbonsäuren sind <a href="Essigs%C3%A4ure" title="Essigsäure">Essigsäure</a> (Acetat) und <a href="Formiat" class="mw-redirect" title="Formiat">Formiat</a>, weitere Endprodukte der Fermentation sind <a href="Kohlendioxid" class="mw-redirect" title="Kohlendioxid">Kohlendioxid</a> und <a href="Wasserstoff" title="Wasserstoff">Wasserstoff</a>. Bei <i>Fibrobacter</i> sind es Acetat, <a href="Ameisens%C3%A4ure" title="Ameisensäure">Ameisensäure</a> (Formiat) und <a href="Bernsteins%C3%A4ure" title="Bernsteinsäure">Bernsteinsäure</a> (Succinat).
</p><p><i>Ruminococcus obeum</i> ist ein kommensales Bakterium im Darm von Neugeborenen. Es ist mit einer normalen Ansiedlung des Darmmikrobioms bei Kindern verbunden und es wurde nachgewiesen, das es die Besiedlung von <i>Vibrio cholerae</i> des Darnm von Mäusen einschränkt.<sup id="cite_ref-Vibrio_2-0" class="reference"><a href="#cite_note-Vibrio-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Systematik">Systematik</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Aktuelle_Systematik">Aktuelle Systematik</h3></div>
<p>Die Gattung <i>Ruminococcus</i> in der Familie der <a href="Oscillospiraceae" title="Oscillospiraceae">Oscillospiraceae</a> wird zu der Ordnung <a href="Clostridiales" class="mw-redirect" title="Clostridiales">Clostridiales</a> in der <a href="Abteilung_(Biologie)" title="Abteilung (Biologie)">Abteilung</a> der <a href="Firmicutes" class="mw-redirect" title="Firmicutes">Firmicutes</a> gestellt (Stand Mai 2024). Von der Gattung sind folgende Arten bekannt (Stand 2014):<sup id="cite_ref-lpsn_3-0" class="reference"><a href="#cite_note-lpsn-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<ul><li><i>Ruminococcus albus</i> <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261921330">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .Person{font-variant:small-caps}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="Person h-card">Hungate</span> 1957</li>
<li><i>Ruminococcus bromii</i> <span class="Person h-card">Moore</span> et al. 1972</li>
<li><i>Ruminococcus callidus</i> <span class="Person h-card">Holdeman & Moore</span> 1974</li>
<li><i>Ruminococcus champanellensis</i> <span class="Person h-card">Chassard</span> et al. 2012</li>
<li><i>Ruminococcus faecis</i> <span class="Person h-card">Kim</span> et al. 2011</li>
<li><i>Ruminococcus flavefaciens</i> <span class="Person h-card">Sijpesteijn</span> 1948 (die <a href="Typus_(Nomenklatur)" title="Typus (Nomenklatur)">Typusart</a> der Gattung)</li>
<li><i>Ruminococcus gauvreauii</i> <span class="Person h-card">Domingo</span> et al. 2008</li>
<li><i>Ruminococcus gnavus</i> <span class="Person h-card">Moore</span> et al. 1976</li>
<li><i>Ruminococcus lactaris</i> <span class="Person h-card">Moore</span> et al. 1976</li>
<li><i>Ruminococcus obeum</i> <span class="Person h-card">Moore</span> et al. 1976</li>
<li><i>Ruminococcus torques</i> <span class="Person h-card">Holdeman & Moore</span> 1974</li></ul>
<p>Mehrere Spezies, die zuvor der Gattung <i>Ruminococcus</i> angehörten, wurden 2008 der Gattung <i><a href="Blautia" title="Blautia">Blautia</a></i> zugeordnet, dies betrifft <i>R. hansenii</i> (nun <i>Blautia hansenii</i>), <i>R. hydrogenotrophicus</i> (nun <i>Blautia hydrogenotrophica</i>),
<i>R. luti</i> (nun <i>Blautia luti</i>), R. productus (nun <i>Blautia producta</i>) und R. schinkii (nun <i>Blautia schinkii</i>).<sup id="cite_ref-lpsn_3-1" class="reference"><a href="#cite_note-lpsn-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Synonyme">Synonyme</h3></div>
<p>Die zwei Arten <i>R. pasteurii</i> und <i>R. palustris</i> werden ebenfalls nicht mehr zu dieser Gattung gezählt. <i>R. pasteurii</i> ist nun ein <a href="Basionym" title="Basionym">Basionym</a> für <i>Trichococcus pasteurii</i>. <i>R. palustris</i> ist ein Basionym für <i>Trichococcus palustris</i> (ein anderes Synonym ist <i>Lactosphaera pasteurii</i>). Weitere Synonyme für <i>R. productus</i> sind <i>Peptostreptococcus productus</i> und <i>Streptococcus productus</i>, das Synonym für <i>R. hansenii</i> ist <i>Streptococcus hansenii</i> Holdeman and Moore, 1974.<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-Suerbaum-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Suerbaum_1-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Sebastian Suerbaum, Gerd-Dieter Burchard, Stefan H. E. Kaufmann, Thomas F. Schulz: <i>Medizinische Mikrobiologie und Infektiologie</i> Springer, 2020. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1007/978-3-662-61385-6">10.1007/978-3-662-61385-6</a></span></span>
</li>
<li id="cite_note-Vibrio-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Vibrio_2-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Nilusha Malmuthuge, Yanhong Chen, Guanxiang Liang, Anna Widenmann, Le Luo Guan: <cite style="font-style:italic">Region-specific establishment of bacterial communities in the small intestine of neonatal calves from birth</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Animal Nutriomics</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1</span>, 2024, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%222977-3776%22&key=cql">2977-3776</a></span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1017/anr.2024.4">10.1017/anr.2024.4</a></span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S2977377624000048/type/journal_article">cambridge.org</a> [abgerufen am 9. April 2025]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Ruminococcus&rft.atitle=Region-specific+establishment+of+bacterial+communities+in+the+small+intestine+of+neonatal+calves+from+birth&rft.au=Nilusha+Malmuthuge%2C+Yanhong+Chen%2C+Guanxiang+Liang%2C+...&rft.date=2024&rft.doi=10.1017%2Fanr.2024.4&rft.genre=journal&rft.issn=2977-3776&rft.jtitle=Animal+Nutriomics&rft.volume=1" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-lpsn-3"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-lpsn_3-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-lpsn_3-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Jean Euzéby, Aidan C. Parte: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.bacterio.net/genus/ruminococcus"><i>Genus Ruminococcus.</i></a> In: <i><a href="List_of_Prokaryotic_names_with_Standing_in_Nomenclature" title="List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature">List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature</a> (LPSN).</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 4. Januar 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ARuminococcus&rft.title=Genus+Ruminococcus&rft.description=Genus+Ruminococcus&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.bacterio.net%2Fgenus%2Fruminococcus&rft.creator=Jean+Euz%C3%A9by%2C+Aidan+C.+Parte"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/taxonomyhome.html/">National Center for Biotechnology Information (NCBI)</a> (Stand: Februar 2007)</span>
</li>
</ol>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Michael T. Madigan, John M. Martinko, Jack Parker: <i>Brock – Mikrobiologie</i>. 11. Auflage. Pearson Studium, München 2006, ISBN 3-8274-0566-1.</li></ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-04-20" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Ruminococcus&oldid=255304922">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>